40. HACI
BAYRAMI VELİ HAYATI
(1352 - 1429)
14. ve 15. yüzyıl mutasavvıf şairlerinden.
Hacı Bayram Velî, Ankara'da doğdu. Çok
güçlü bir medrese eğitimi gördü.
Eğitimini tamamlayınca ders vermeye başladı.
Bir süre sonra tasavvuf yoluna girdi. Somuncu Baba
adlı bir mutasavvıfla birlikte şam ve
Hicaz'a gitti. Ankara'ya dönüşünde
kendi adıyla anılan bir çevre oluşturdu.
Dönemin padişahı II. Murat, çevresinden
kuşkulanarak onu Edirne'ye çağırdı.
Burada yapılan görüşmede Hacı Bayram
Velî'nin içtenlikli bir "tasavvuf ehli" olduğu
anlaşıldı. Yunus Emre'nin etkisinde şiirler
söyleyen Hacı Bayram Velî'nin şiirlerinin
bir bölümü derlenmiş ve biyografisi
de hazırlanmıştır. Hayat hikayesini
kapsayan bir romanı Zehra Karadeniz yazdı;
Hacı Bayram Velî (1964).
ESERLERİ
Bilmek İstersen Seni, Çalabım Bir Şar
Yaratmış, Hiç Kimse Çekebilmez,
N'oldu Bu Gönlüm N'oldu Bu Gönlüm
Bilmek İstersem Seni
Bilmek istersen seni
Can içre ara canı
Geç canından bul anı
Sen seni bil sen seni
Kim bildi ef'alini
Ol bildi sıfatını
Anda gördü zatını
Sen seni bil sen seni
Görünen sıfatındır
Anı gören zatındır
Gayri ne hacetindir
Sen seni bil sen seni
Kim ki hayrete vardı
Nura müstağrak oldu
Tevhid-i zatı buldu
Sen seni bil sen seni
Bayram sözünü bildi
Bileni anda buldu
Bulan ol kendi oldu
Sen seni bil sen seni
Hiç Kimse Çekebilmez
Hiç kimse çekebilmez
Güçtür feleğin yayı
Derdine gönül verme
Bir götürür vayı
Oynayu gelir aldar
Çünkü eli çabuktur
Bir bunculayın fitne
Kande bulur arayı
Bir fani vefasızdır
Kavline inanma hiç
Gah bayı eder yoksul
Gah yoksul eder bayı
Hayran kamu alimler
Bu mani'nin alında
Kaf'tan kaf'a hükmeder
Bilmez bu muammayı
Vahittir o vahdette
Kesrette kani tefrik
Hızr ermedi bu sırra
Bildirmedi Musa'yı
Miskin Hacı Bayram sen
Dünyaya gönül verme
Bir ulu imarettir
Alma başa sevdayı
Çalabım Bir Şan Yaratmış
Çalabım bir şar yaratmış
İki cihan aresinde
Bakıcak didar görünür
Ol şarın kenaresinde
Nâgehan ol şara vardum
Ol şarı yapılur gördüm
Ben dahi bile yapıldum
Taş ü toprak aresinde
Ol şardan oklar atılur
Gelür ciğere batılur
Arifler sözü satılur
Ol şarın bazaresinde
Şagirdleri taş yonarlar
Yonup üstâda sunarlar
Çalabun ismin anarlar
Ol taşun her pâresinde
Bu sözü ârifler
anlar
Cahiller bilmeyup tanlar
Hacı Bayram kendi banlar
Ol şarın menâresinde
|
